Besluit (EU) 2023/1461 van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 2023 tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan de Republiek Noord-Macedonië
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 212, lid 2,
Gezien het voorstel van de Europese Commissie,
Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen,
Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure1,
(1) De betrekkingen tussen de Unie en de Republiek Noord-Macedonië (“Noord-Macedonië”) blijven zich ontwikkelen in het kader van de Stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, anderzijds2 (de “Stabilisatie- en associatieovereenkomst”). De toetredingsonderhandelingen tussen de Unie en Noord-Macedonië zijn op 19 juli 2022 gestart.
(2) De economie van Noord-Macedonië is zwaar getroffen door de recessie van 2020 als gevolg van de COVID-19-pandemie en door de recente energiecrisis. Die omstandigheden hebben bijgedragen tot het aanzienlijke financieringstekort, de verslechterende externe positie en de toenemende budgettaire behoeften van Noord-Macedonië.
(3) De regering van Noord-Macedonië heeft blijk gegeven van een sterke bereidheid om verdere hervormingen door te voeren, waarbij de nadruk ligt op de belangrijkste beleidsterreinen die in de gezamenlijke conclusies van de economische en financiële dialoog tussen de Unie en de Westelijke Balkan en Turkije van 24 mei 2022 zijn vastgesteld, waaronder de fundamentele aspecten zoals de rechterlijke macht, de bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad, goed bestuur en de rechtsstaat.
(4) Noord-Macedonië heeft de macrofinanciëlebijstandsoperatie in het kader van de COVID-19-pandemie op grond van Besluit (EU) 2020/701 van het Europees Parlement en de Raad3 met succes afgerond, aangezien alle in het in dat besluit bedoelde memorandum van overeenstemming met de Unie afgesproken hervormingen zijn uitgevoerd.
(5) In april 2022 hebben de regering van Noord- Macedonië het Internationaal Monetair Fonds (IMF) op technisch niveau overeenstemming bereikt over een anticiperende en liquiditeitslijn met een looptijd van 24 maanden voor een bedrag van maximaal 530.000.000 EUR, die op 22 november 2022 officieel door het College van Bewindvoerders van het IMF is goedgekeurd. Het IMF-programma heeft tot doel de verslechterende externe situatie te verzachten, begrotingsconsolidatie te ondersteunen en structurele hervormingen op een aantal gebieden, waaronder belastingbeleid en overheidsinvesteringen, te versnellen.
(6) Gelet op de verslechterende economische situatie en vooruitzichten heeft Noord-Macedonië de Unie voor het eerst in april 2022 om macrofinanciële bijstand ter aanvulling van het IMF-programma, verzocht. De Commissie heeft de behandeling van het verzoek echter opgeschort omdat de economie van het land toentertijd nog vrij veerkrachtig bleek te zijn en er enkele andere financieringsmogelijkheden beschikbaar waren om in de externe financieringsbehoeften van 2022 te voorzien. De regering van Noord-Macedonië heeft haar verzoek om macrofinanciële bijstand in oktober 2022 herhaald.
(7) Aangezien Noord-Macedonië een kandidaat-lidstaat is en de toetredingsonderhandelingen van start zijn gegaan, komt het in aanmerking voor macrofinanciële bijstand van de Unie.
(8) De macrofinanciële bijstand van de Unie aan Noord-Macedonië moet een uitzonderlijk financieel instrument zijn van ongebonden en niet-toegewezen betalingsbalanssteun, gericht op het lenigen van de onmiddellijke externe financieringsbehoeften van Noord-Macedonië, en moet dienen ter ondersteuning van de uitvoering van een beleidsprogramma met krachtige directe aanpassings- en structurele hervormingsmaatregelen die gericht zijn op het verbeteren van de betalingsbalans van Noord-Macedonië op korte termijn.
(9) Aangezien er nog steeds sprake is van een aanzienlijk resterend extern financieringstekort op de betalingsbalans van Noord-Macedonië dat de door het IMF verstrekte middelen te boven gaat, wordt de door de Unie aan Noord-Macedonië toe te kennen macrofinanciële bijstand, onder de huidige uitzonderlijke omstandigheden, aangemerkt als een passende reactie op het verzoek van Noord-Macedonië om in samenhang met het IMF-programma de economische stabilisatie te ondersteunen. De macrofinanciële bijstand van de Unie zou de economische stabilisatie en de structurele hervormingsagenda van Noord-Macedonië ondersteunen en een aanvulling vormen op de middelen die in het kader van de financiële regeling met het IMF beschikbaar worden gesteld.
(10) De macrofinanciële bijstand van de Unie moet gericht zijn op het helpen herstellen van een houdbare externe financiële positie voor Noord-Macedonië en aldus de economische en sociale ontwikkeling van het land ondersteunen.
(11) De macrofinanciële bijstand van de Unie zal naar verwachting hand in hand gaan met het uitvoeren van begrotingssteunoperaties in het kader van het instrument voor pretoetredingssteun op grond van Verordening (EU) 2021/1529 van het Europees Parlement en de Raad4.
(12) De vaststelling van het bedrag van de macrofinanciële bijstand van de Unie aan Noord-Macedonië moet worden gebaseerd op een kwantitatieve beoordeling van de resterende externe financieringsbehoeften van Noord-Macedonië. Daarbij is rekening gehouden met het vermogen van het land zichzelf te financieren met eigen middelen, met name met de internationale reserves waarover het beschikt. De macrofinanciële bijstand van de Unie aan Noord-Macedonië moet complementair zijn aan de programma's van het IMF en de Wereldbank en de door hen verstrekte middelen. Bij de vaststelling van het bedrag van de bijstand moet ook rekening worden gehouden met verwachte financiële bijdragen van multilaterale donoren en met de noodzaak te zorgen voor een billijke lastendeling tussen de Unie en andere donoren, alsook met de reeds bestaande inzet van de andere externe financieringsinstrumenten van de Unie in Noord-Macedonië en met de meerwaarde die over het geheel genomen door de betrokkenheid van de Unie in Noord-Macedonië wordt geboden.
(13) De Commissie moet ervoor zorgen dat de macrofinanciële Uniebijstand aan Noord-Macedonië juridisch en materieel in overeenstemming is met de hoofdbeginselen, en doelstellingen op de verschillende gebieden van het externe optreden, met de maatregelen die met betrekking tot die gebieden zijn vastgesteld en met andere relevante beleidsdomeinen van de Unie.
(14) De macrofinanciële bijstand van de Unie moet het externe beleid van de Unie jegens Noord-Macedonië ondersteunen. De Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden moeten gedurende de hele macrofinanciëlebijstandsoperatie nauw samenwerken om het externe beleid van de Unie te coördineren en de consistentie ervan te waarborgen.
(15) De macrofinanciële bijstand van de Unie moet de inspanningen van Noord-Macedonië ondersteunen om met de Unie gedeelde waarden, zoals de democratie, de rechtsstaat, goed bestuur, eerbiediging van de mensenrechten, duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding, na te leven, en om het beginsel van open, op regels gebaseerde en eerlijke handel toe te passen.
(16) Een noodzakelijke randvoorwaarde voor toekenning van de macrofinanciële bijstand van de Unie moet zijn dat Noord-Macedonië doeltreffende democratische mechanismen — waaronder een parlementair meerpartijenstelsel — en de rechtsstaat eerbiedigt, en dat het de eerbiediging van de mensenrechten garandeert. Daarnaast moeten de specifieke doelstellingen van de macrofinanciële bijstand van de Unie de doelmatigheid, transparantie en verantwoording van de beheerssystemen voor de overheidsfinanciën en het bestuur en het toezicht in de financiële sector in Noord-Macedonië versterken en bijdragen aan structurele hervormingen die gericht zijn op de bevordering van duurzame en inclusieve groei, fatsoenlijk werk en begrotingsconsolidatie. De Commissie moet er regelmatig op toezien dat Noord-Macedonië aan die randvoorwaard voldoet en dat die doelstellingen worden verwezenlijkt.
(17) Om te verzekeren dat de financiële belangen van de Unie in het kader van de macrofinanciële bijstand van de Unie op efficiënte wijze worden beschermd, moet Noord-Macedonië passende maatregelen nemen in verband met de preventie en bestrijding van fraude, corruptie en andere onregelmatigheden met betrekking tot deze bijstand. Daarnaast moet worden bepaald dat de Commissie controles verricht en de Rekenkamer audits uitvoert en het Europees Openbaar Ministerie zijn bevoegdheden uitoefent met betrekking tot de verlening van de macrofinanciële bijstand van de Unie aan Noord-Macedonië.
(18) De uitbetaling van de macrofinanciële bijstand van de Unie aan Noord-Macedonië laat de bevoegdheden van het Europees Parlement en de Raad onverlet.
(19) De bedragen van de macrofinanciële bijstand van de Unie aan Noord-Macedonië in de vorm van leningen moeten stroken met de in het meerjarig financieel kader vastgestelde begrotingskredieten.
(20) De macrofinanciële bijstand van de Unie aan Noord-Macedonië moet door de Commissie worden beheerd. Om ervoor te zorgen dat het Europees Parlement en de Raad de uitvoering van dit besluit kunnen volgen, moet de Commissie hen regelmatig inlichten over ontwikkelingen met betrekking tot die bijstand en hun de relevante documenten daarover verstrekken.
(21) Om eenvormige voorwaarden voor de uitvoering van dit besluit te waarborgen, moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend. Deze bevoegdheden moeten worden uitgeoefend in overeenstemming met Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad5.
(22) De macrofinanciële bijstand van de Unie aan Noord-Macedonië moet onderworpen zijn aan economische beleidsvoorwaarden, die in een memorandum van overeenstemming moeten worden vastgelegd. Omwille van de efficiëntie en om eenvormige voorwaarden voor de uitvoering te waarborgen, moet de Commissie worden gemachtigd om met de autoriteiten van Noord-Macedonië onderhandelingen over deze voorwaarden te voeren onder toezicht van het comité van vertegenwoordigers van de lidstaten waarin Verordening (EU) nr. 182/2011 voorziet. Uit hoofde van die verordening moet in alle andere gevallen dan die waarin die verordening voorziet, in de regel de raadplegingsprocedure worden gebruikt. Gezien de mogelijk belangrijke gevolgen van bijstand van meer dan 90.000.000 EUR, is het passend dat de onderzoeksprocedure, zoals vastgelegd in Verordening (EU) nr. 182/2011, wordt gebruikt voor verrichtingen boven die drempel. Gezien het bedrag van de macrofinanciële bijstand van de Unie aan Noord-Macedonië moet op de goedkeuring van het Memorandum van overeenstemming en voor het verlagen, opschorten of annuleren van die bijstand de onderzoeksprocedure worden toegepast.
(23) Gezien het beperkte bedrag van de financiële bijstand, namelijk 100.000.000 EUR, het eenmalige karakter ervan en het gewenste tijdschema voor de uitbetaling, zou de back-to-backfinanciering zorgen voor meer flexibiliteit en efficiëntie van de opgenomen leningen in vergelijking met de gediversifieerde financieringsstrategie. Daarom moet de Commissie, bij wijze van uitzondering, de leningtranches in de kapitaalmarkt back-to-back financieren in plaats van door middel van de gediversifieerde financieringsstrategie van artikel 220 bis van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad6. Daarom is het passend de macrofinanciële steun aan Noord-Macedonië te financieren door middel van individuele financiële transacties,
HEBBEN HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1
Artikel 2
Artikel 3
Artikel 4
De Commissie besluit tot uitkering van de tranches mits aan de volgende voorwaarden is voldaan:
- a) de in artikel 2, lid 1, vastgestelde randvoorwaarde;
- b) een constante bevredigende voortgang bij de uitvoering van een beleidsprogramma met krachtige aanpassingsmaatregelen en structurele hervormingsmaatregelen, ondersteund door een uitbetalingskredietregeling met het IMF;
- c) de bevredigende uitvoering van de in het Memorandum van overeenstemming vastgelegde voorwaarden inzake economisch beleid en financiële voorwaarden.
Artikel 5
Artikel 6
De met de autoriteiten van Noord-Macedonië te sluiten leningsovereenkomst bevat bepalingen die al het volgende verzekeren:
- a) Noord-Macedonië controleert regelmatig of de uit de algemene begroting van de Unie verstrekte financiering naar behoren is gebruikt, neemt passende maatregelen ter voorkoming van onregelmatigheden en fraude, en onderneemt indien nodig gerechtelijke stappen om de uit hoofde van dit besluit verstrekte middelen waaraan geen wettige bestemming is gegeven, terug te vorderen;
- b) de financiële belangen van de Unie worden beschermd, in het bijzonder met specifieke maatregelen met het oog op de preventie en de bestrijding van fraude, corruptie en andere onregelmatigheden in verband met de macrofinanciële bijstand van de Unie, overeenkomstig Verordeningen (EG, Euratom) nr. 2988/959 en (Euratom, EG) nr. 2185/9610 van de Raad en Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 van het Europees Parlement en de Raad11 en, voor de lidstaten die deelnemen aan nauwere samenwerking met betrekking tot het Europees Openbaar Ministerie, ook overeenkomstig Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad12;
- c) het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) wordt uitdrukkelijk gemachtigd tot het verrichten van onderzoeken, waaronder controles en inspecties ter plaatse met inbegrip van digitale forensische onderzoeken en gesprekken;
- d) de Commissie of haar vertegenwoordigers worden uitdrukkelijk gemachtigd tot het uitvoeren van controles, waaronder controles en inspecties ter plaatse;
- e) de Commissie en de Rekenkamer worden uitdrukkelijk gemachtigd om tijdens en na de periode waarin de macrofinanciële bijstand van de Unie beschikbaar is, audits uit te voeren, waaronder documentaudits en audits ter plaatse, zoals operationele beoordelingen;
- f) de Unie heeft recht op vervroegde aflossing van de lening, indien is vastgesteld dat Noord-Macedonië met betrekking tot het beheer van de macrofinanciële bijstand van de Unie fraude, corruptie of enige andere onwettige activiteit heeft gepleegd die de financiële belangen van de Unie schaadt;
- g) er wordt voor gezorgd dat Noord-Macedonië alle kosten draagt die door de Unie worden gemaakt met betrekking tot de transacties met betrekking tot het opnemen en verstrekken van leningen in het kader van dit besluit.
Artikel 7
Artikel 8
De Commissie dient jaarlijks, uiterlijk op 30 juni, bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in over de uitvoering van dit besluit in het voorgaande jaar, met inbegrip van een evaluatie van die uitvoering. In dat verslag:
- a) wordt de geboekte vooruitgang bij de uitvoering van de macrofinanciële bijstand van de Unie onderzocht;
- b) worden de economische situatie en de vooruitzichten van Noord-Macedonië, alsook de bij de tenuitvoerlegging van de in artikel 3, lid 1, bedoelde beleidsmaatregelen gemaakte vorderingen beoordeeld;
- c) wordt het verband gespecificeerd tussen de in het Memorandum van overeenstemming vastgelegde voorwaarden inzake economisch beleid, de actuele economische en budgettaire prestaties van Noord-Macedonië en de besluiten van de Commissie tot uitbetaling van de tranches van de macrofinanciële bijstand van de Unie.
Artikel 9
-
Standpunt van het Europees Parlement van 13 juni 2023 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad) en besluit van de Raad van 10 juli 2023.
(terug) -
PB L 84 van 20.3.2004, blz. 13.
(terug) -
Besluit (EU) 2020/701 van het Europees Parlement en de Raad van 25 mei 2020 betreffende de toekenning van macrofinanciële bijstand aan uitbreidings- en nabuurschapspartners in de context van de COVID-19-pandemie (PB L 165 van 27.5.2020, blz. 31).
(terug) -
Verordening (EU) 2021/1529 van het Europees Parlement en de Raad van 15 september 2021 tot vaststelling van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA III) (PB L 330 van 20.9.2021, blz. 1).
(terug) -
Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 tot vaststelling van de algemene voorschriften en beginselen die van toepassing zijn op de wijze waarop de lidstaten de uitoefening van de uitvoeringsbevoegdheden door de Commissie controleren (PB L 55 van 28.2.2011, blz. 13).
(terug) -
Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (PB L 193 van 30.7.2018, blz. 1).
(terug) -
Besluit 2010/427/EU van de Raad van 26 juli 2010 tot vaststelling van de organisatie en werking van de Europese Dienst voor extern optreden (PB L 201 van 3.8.2010, blz. 30).
(terug) -
Verordening (EU) 2021/947 van het Europees Parlement en de Raad van 9 juni 2021 tot vaststelling van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld, tot wijziging en intrekking van Besluit nr. 466/2014/EU van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Verordening (EU) 2017/1601 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EG, Euratom) nr. 480/2009 van de Raad (PB L 209 van 14.6.2021, blz. 1).
(terug) -
Verordening (EG, Euratom) nr. 2988/95 van de Raad van 18 december 1995 betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen (PB L 312 van 23.12.1995, blz. 1).
(terug) -
Verordening (Euratom, EG) nr. 2185/96 van de Raad van 11 november 1996 betreffende de controles en verificaties ter plaatse die door de Commissie worden uitgevoerd ter bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen tegen fraudes en andere onregelmatigheden (PB L 292 van 15.11.1996, blz. 2).
(terug) -
Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 september 2013 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1073/1999 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (Euratom) nr. 1074/1999 van de Raad (PB L 248 van 18.9.2013, blz. 1).
(terug) -
Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad van 12 oktober 2017 betreffende nauwere samenwerking bij de instelling van het Europees Openbaar Ministerie (“EOM”) (PB L 283 van 31.10.2017, blz. 1).
(terug)